woensdag 2 november 2016

De kracht van de verontwaardiging

Het is 1971 en we bevinden ons in Safraanberg, waar ik mijn legerdienst aan het vervullen ben. In de kazerne wordt ter ontspanning van de rekruten een film vertoond. Die heet Kes en hij blaast me van m’n sokken. Nooit eerder heb ik zoiets gezien. Tot vandaag voert Kes trouwens mijn eigen lijst van topfilms aan. Ik heb de naam van de regisseur toen in mijn geheugen opgeslagen: Ken Loach. Ik heb het er hier eerder al over gehad.
Maandag heb ik de jongste film van Loach gezien, I Daniel Blake. De regisseur die me al in 1971 weet te overdonderen doet het nu weer. Dat is voorwaar geen kleine prestatie, want in 1971 sta ik op de drempel van het leven, inmiddels sta ik weer op zo’n levensdrempel, maar nu van deze aan de achterdeur. Tussen die twee drempels ligt mijn actieve leven, tussen die twee deuren ben ik haast onherkenbaar veranderd, en niet alleen fysisch.
Dat geldt eigenlijk ook voor de hoofdpersonages van die twee films. In Kes (1969) staat de kleine Billy nog op de drempel van het leven. Daniel uit Loach’ jongste film staat alweer aan de achterdeur ervan. Billy is een knaap, Daniel heeft aan het begin van de film al een hartaanval achter de rug.
Niet alleen ik ben veranderd, in die tijdspanne is heel de wereld veranderd, zelfs het weer is veranderd. Er is zoveel veranderd dat het ons verwondert wanneer we iets zien dat desondanks onveranderd gebleven is.
Onveranderd, zo tonen de films van Ken Loach ons, is dat de onderklasse systematisch het gelag betaalt. Dat is zo in Kes uit 1969 en dat is zo in Loach’ nieuwste film. In deze tijden waarin men ons — niet zonder bedoeling trouwens — wil laten geloven dat we allemaal middenklasse zijn, is I Daniel Blake daarom een belangrijk statement: geloof hen maar niet, zegt Loach ons.
Onveranderd ook, zo leert I Daniel Blake me, is de kracht die Loach’ films uitstralen. Ik weet trouwens waar die vandaan komt: het is de kracht van de verontwaardiging. Daarom stemt het me vooral blij dat zijn films ook mij nog altijd onverminderd hard weten te raken. Want zelf mag ik die kracht onderweg ergens kwijtgeraakt zijn — wat ik gewoonlijk aan het voortschrijden der jaren wijt — zo niet Ken Loach, die inmiddels de kaap van de… tachtig gerond heeft. Bedankt kameraad!

Flor Vandekerckhove
Een reactie plaatsen