vrijdag 11 april 2014

De ene zeppelin is de andere niet (1)


Een drukluchtschip van het type Astra Torres vliegt — vaart? — boven Oostende. 
2014 is het jaar van De Groote Herdenking. Het land wordt overspoeld door plechtigheden, boeken, voordrachten, televisiereeksen, reportages, de Tour de France, bodyguards van Obama en Britse toeristen, want dit jaar is het honderd jaar geleden dat De Groote Oorlog begonnen is.
Ook deze blog nam al deel aan De Groote Herdenking. We bogen ons al over de lotgevallen van het schip Vindictive dat in de Oostendse havengeul tot zinken gebracht werd (*); ik ging op zoek naar sporen van het panoramaschilderij, De Slag aan de IJzer, dat indertijd Britse toeristen naar Oostende moest lokken (*); we vonden handgeschreven getuigenissen over de toestroom van vluchtelingen in Oostende (*); in de heemkring Ter Cuere kwamen we meer te weten over de oorlogsgraven op ’t kerkhof van Bredene-Dorp (*) en we piekerden ons suf over een foto die we in het boekje Bredene in oude prentkaarten gevonden hadden en waarop we een zeppelin zagen. Of dat althans dachten. (*)
Op dat zeppelinstukje wil ik nog even terugkomen.
Oorspronkelijk droeg dat de evidente titel De zeppelin. Die werd inmiddels gewijzigd. Ik deed dat nadat een kenner me een mailtje gestuurd had waarin hij zei dat de betreffende foto geen Zeppelin was, maar een Astra Torres, een drukluchtschip van Spaanse makelij dat door de Britten in Frankrijk aangekocht werd. De betreffende Astra Torres kwam tegen het einde van augustus toe op de Oostendse oosteroever en maakte er als verkenningstoestel deel uit van een smaldeel dat verder uit een tiental vliegtuigen bestond. De Britten bleven daar slechts enkele dagen. Zegt die kenner me: ‘Er is een verschil tussen een Zeppelin en een Astra Torres. De gondel van deze laatste zit niet vast aan de met gas gevulde ballon, maar hangt er op enige meters afstand met kabels aan vastgemaakt.’ Wist ik dat? Neen, dat wist ik niet. Dus veranderde ik achteraf een en ander in dat stukje, wegens juist is juist. Het is in deze immers zoals de bananenproducent het destijds al zei: zeg nooit banaan tegen een Chiquita.
Maar… Laat me toch toe daar nog nog een beetje over te muggenziften, want helemaal ongelijk had ik evenmin. De titel luidde immers niet De Zeppelin, maar De zeppelin, waarbij ik zeppelin niet met een kapitaal, maar met een kleine letter geschreven had.
Het gebeurt wel meer dat een merknaam als soortnaam gebruikt wordt. Wie het over een bik heeft, bedoelt daar wellicht een balpen mee, van welk merk ook. Niet elke waterverwarmer is een Bulex, maar wanneer ik over een bulex spreek dan hoef ik het toch niet meteen over dat merk te hebben. Wanneer ik mijn kodak zoek, dan vind ik hopelijk mijn fototoestel, dat nochtans Sony heet. De rij is lang: pamper, maïzena, pyrex, skai, tefal, vaseline, walkman, luxaflex… Het zijn soortnamen, maar ze stammen wel degelijk van merknamen af.
Ook persoonsnamen kunnen zo’n soortnaam worden. De sandwich is genoemd naar de graaf van Sandwich; de diesel naar uitvinder Rudolf Diesel; een hooligan is niet noodzakelijk familie van de Ierse familie met die naam; een casanova hoeft niet per se de afstammeling van de achttiende-eeuwse avonturier te zijn en een drukluchtschip wordt in de volksmond een zeppelin genoemd, ook als die Astra Torres niet door Ferdinand Adolf Heinrich Graf von Zeppelin ontworpen werd.
Ik weet dat allemaal doordat ik het deze morgen gegoogeld, heb, kort nadat ik me met een gilette geschoren had. Dus, laat me nu maar rustig een nescafé drinken terwijl ik naar m’n discman luister. Ik moet alleen maar oppassen dat ik niet op het formica van mijn tafel mors, of erger nog, op de linoleum, want ik zit zonder kleenex. En met een stanleymes of met tipp-ex kan ik die vlek niet opkuisen hé.
Flor Vandekerckhove

(*) Over de vluchtelingentoestroom in Oostende:
(*) Over de oorlogsgraven op het kerkhof in Bredene:
(*) Over het Oostendse panoramaschilderij ‘De slag aan de IJzer’:
(*) Over mijn grootvader — een vuurkruiser! — in WO I:
(*) Over de vindictve in de Oostendse haven:
(*) Over drukluchtschepen in WO I:
Een reactie posten